با وجود تمام آموزش هایی که ما میبینیم، باید حتما یک اهرمی باشد که ما را در مسیر نگه دارد. در این جا ما از اهرم بسیار قدرتمند ناخودآگاه استفاده میکنیم. ناخودآگاه قسمتی از ذهن ماست که مسئولیت عمده و بزرگی به عهده دارد. تمامی اعمالی که بدون اراده انجام میدهیم در ناخودآگاه ما ثبت شده اند. ضربان قلب ما، تفس ما، حالت های دفاعی و سیستم امنیتی بدن ما همگی در ناخودآگاه کار میکنند. اگر از قدرت ناخودآگاه و طریقه کار کردن آن با خبر شویم، میتوانیم آن را در جهت اهداف خود به کار گیریم.

ناخودآگاه چگونه کار میکند؟

اصلی‌ترین وظیفه ضمیر ناخودآگاه حفظ ثبات و ایجاد پایداری در وضعیت روانی است. در حقیقت ناخودآگاه انسان هر چیز که باعث بروز تنش و اضطراب می‌شود را از دسترس خودآگاهی یا همان هشیاری انسان دور می‌سازد. با این حال زمانی که بار هیجانات منفی در زندگی افزایش می‌یابند و فرد بیش از حد معمول از مکانیزم های دفاعی استفاده می‌کند، محتوای ناخودآگاه از مجاری مختلف و اغلب به صورت نمادین سرریز شده و به صورت تغییر شکل یافته‌ای در معرض آگاهی قرار می‌گیرند. ناتوانی در درک این موضوع و سرکوب هرچه بیشتر مشکلات پیرامونی در نهایت به بروز اختلالات نوروتیک و سایکوتیک می‌انجامد.

ویژگی های ضمیر ناخودآگاه

۱. ضمیر ناخودآگاه مسئول بایگانی ذهن شماست!

ضمیر ناخودآگاه انسان کاملاً شبیه یک مسئول بایگانی عمل می‌کند و از هیچ چیز به راحتی نمی‌گذرد. هرچقدر یک رویداد بار هیجانی بیشتری داشته باشد و احساسات عمیق تری را در ما پدید آورد بخش بزرگ تری را در ضمیر ناخودآگاه اشغال می کند. به طور کل می توان گفت ناخودآگاه ما شامل احساسات، افکار، غرایز ابتدایی، عادت های ناخودآگاه یا همان واکنش های اتوماتیک، ترس ها و میل های پنهان است.

۲. بسیار تأثیرگذار است

امروزه تحقیقات مختلفی روی مغز انجام شده است که تایید می کنند چیزی به نام پردازش ناخودآگاه وجود دارد. در راستای همین پژوهش ها، بسیاری از دانشمندان و فعالان در حوزه روانشناسی دریافته اند که تنها ۵ درصد از فعالیت های شناختی ما (تصمیم‌گیری ها، احساسات، اعمال و رفتار) آگاهانه شکل می گیرند در حالی که ۹۵ درصد باقیمانده توسط ضمیر ناخودآگاه انجام می شوند.

۳. هرگز بیکار نمی نشیند!

ناخودآگاه چیزی نیست که یک شبه شکل بگیرد و تنها در مواقع خاصی فعال باشد. این گستره روانی از لحظه تولد در حال رشد و گسترش است و تا آخرین لحظات عمر نیز فعالیت خود را ادامه می‌دهد. حتی در مواقعی که عقل رو به زوال می رود و یا انسان درگیر آشفتگی های روانی شدید است، ناخودآگاه هم چنان فرآیند های خود را پیش می برد. 

۴. ناخودآگاه غیر قابل دسترس نیست

درست است که ناخودآگاه همواره تلاش می کند تا مفاهیم و موضوعات ناخوشایند را از دسترس ما دور نگه دارد، با این حال محتوای موجود در ناخودآگاه کاملاً غیر قابل دسترس نیست. چراکه موضوعات ثبت شده در ناخودآگاه از مجرای  خاصی تلاش می کنند تا به بیرون درز کنند. از جمله این مجاری می توان به خواب هایی که می بینیم یا همان محتوای رؤیاها و اشتباهات لپی اشاره کرد. هم چنین فروید معتقد بود که با استفاده از فرایند روانکاوی و به کارگیری تکنیک هایی نظیر تداعی آزاد به کمک یک درمانگر می توان سطح دسترسی به ناخودآگاه را افزایش داد و به بینشی کلی در مورد آن دست یافت. برای مثال ناخودآگاه گاه به صورت حس ششم خود را نشان می دهد.

۵. ناخودآگاه، ذهن را سازماندهی می کند

ضمیر ناخودآگاه دارای دستورالعمل‌ ها و وظایف خاصی است. دستورالعمل‌ های اصلی ذهن، الگو ها یا شیوه‌ های تفکر هستند و واکنش‌های طبیعی انسان بر اساس این الگوها انجام می‌پذیرد. در واقع ضمیر ناخودآگاه خاطرات ما را سازمان‌دهی می‌کند و می‌تواند آن‌ها را مانند یک فیلم یا جدول زمانی مخصوص ذهن ما، ثبت کرده و برای اتفاقات روزمره زندگی از تجربیاتی که قبلاً ذخیره شده بهره ببرد.

۶. بسیار زیرکانه عمل می‌کند

با وجود اینکه محتوای ناخودآگاه تمایل به بروز یافتن در سطح خودآگاه را دارد، ناخودآگاه در این باره بسیار زیرکانه عمل می‌کند. چراکه این محتواها را به شیوه ای تغییر شکل می‌دهد که ما حتی هنگام دیدن آن‌ها در خواب، معنایشان را نمی فهمیم و به سادگی نمی توانیم از این طریق به ریشه  ترس‌ها و نگرانی‌های خود پی ببریم.

۷. همانند آتش زیر خاکستر است

اتفاقات و رویدادهایی که دارای بار هیجانی منفی هستند و از طریق مکانیزم‌های دفاعی به ناهشیار سفر می‌کنند، شاید امروز تأثیر خود را بر زندگی ما اعمال نکنند اما به دلیل باقی ماندن در حافظه ناخودآگاه، در درازمدت بر سلامت روان ما اثر گذاشته و در نهایت می‌توانند موجب بروز انواع اختلالات نوروتیک و سایکوتیک شوند.

چگونه میتوانم از ناخودآگاه بهره ببرم؟

با وجود این همه اطلاعاتی که در مورد ناخودآگاه کسب کردید، میتوانید حدس بزنید که تنها راه استفاده از ناخودآگاه این است که مطلبی را برای او تکرار کنیم تا آن را به ناخودآگاه بسپرد. زمانی که یک عادت به ناخودآگاه برده شد از سطح هوشیاری ما خارج میشود و ما بدون اراده آن را انجام میدهیم.

نتیجه گیری

در مقاله اهرم رنج و لذت گفته میشود که بهترین راهکار ها برای استفاده درست از ناخودآگاه چیست. اگر ما بتوانیم از مطالب گفته شده نهایت استفاده را ببریم، بسیار در زندگی پیشرفت خواهیم کرد.